4 Aralık 2007.
Durum: Orta derecede risk.
Bu risk bireylerin hastalıklı kümes hayvanları ile teması halinde durumunda artacaktır. 2007 de hastalıktan en çok etkilenen ülkeler Azerbeycan, Kamboçya, Çin, Cibuti,Mısır ( 20 vaka ), Endonezya ( 38 vaka ), Irak, Nijerya, Tayland, Vietnam, Lao People’s Democratic Republic olmuştur. Bugüne ne WHO ( Dünya Sağlık Teşkilatı ) ne de CDC ( Centers For Disease Control ) hastalığın etkilediği ülkelere gidilmemesini veya H5 N1 den etkilenen bu ülkelerden gelen kişilerin taranmasını önermemiştir. Kuş Gribinden etkilendiği bilinen ülkelere gidenlere öneri; bu ülkelerde kümes hayvanlarından uzak durmaları, kümes hayvanı dışkısı veya salgıları ile kirlenmiş kap veya aletlere dokunmamaları, ve pişmemiş / az pişmiş kümes hayvanı eti ve yumurta tüketmemeleri olmuştur. Seyahat edenler, hayvan pazarlarından, kümes hayvanı çiftliklerinden, hasta veya ölü göçmen kuşlardan uzak durmalıdırlar. Sık olarak sabunla el yıkamak da oldukça önemlidir. ‘007 Aralık ayı itibarı ile Dünya Sağlık Teşkilatı 207si ölümle sonuçlanan toplam 336 insan vakası olduğunu doğrulamıştır.
En son rapor edilen vakalar Endonezya ve Çin’dedir. Çin’deki durum: Çin’deki toplam 26 vakanın 17si ölümle sonuçlanmıştır. İnsan Kuş Gribi vakalarının Anhui, Fujian, Guangxi, Jiangxi, Hunan, Liaoning, Sichuan, Guangdong, Hubei ve Uygur Bağımsız Bölgesi Xinjiang’da olduğu doğrulanmıştır. Çin’in pekçok bölgesinde çok sayıda kümes hayvanını etki,leyen yüksek patojeniteli salgınlar sebep olmuştur. Agustos 2006 da Dünya Sağlık Teşkilatı ve Çin Sağlık Bakanlığı 2003 yılı Kasım ayındaki bir insan H5 N1 enfeksiyonu vakası olduğunu doğrulamışlardır. 24 yaşında Pekin’de yerleşik bir asker olan hasta 2003 3 Aralık’ta ölmüştür. Bu vaka Çin’deki bugünkü Kuş Gribi salgının ilk vakası olarak kabul edilmektedir. 4 Aralık’ta Dünya Sağlık Teşkilatı Jiangsu Bölgesin’den 24 yaşında bir erkek hasta rapor etmiştir. Hasta 2 Aralık’ta ölmüştür. Vakanın hastalıklı kuşlarla temasını doğrular yönde bir bilgi yoktur.
İlgili Linkler:
http://www.who.int/topics/avian_influenza/en/
http://www.grip.saglik.gov.tr
Kuş Gribi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
1. Kuş Gribi nedir ?
Kuş gribi normalde sadece kuşları enfekte eden , daha seyrek olarak domuzlarda da görülen bulaşıcılığı oldukça yüksek virusların sebebiyet verdiği bir hayvan hastalığıdır.Kuş gribi virusları enfekte edecekleri canlı türü konusunda yüksek oranda seçicidirler, fakat çok nadir durumlarda bu tür bariyerini aşarak insanları da enfekte ederler.
Kümeslerde, virusun sebep olduğu hastalık herbiri iki farklı uçta iki tip hastalık tablosuyla kendini gösterir.Virusun düşük patojenik formunun sebep olduğu tablo daha hafif klinik ( tüy dökülmesi, yumurtlamada azalma vb )tabloya neden olurken yüksek patojeniteye sahip formu ağır klinik tablolarla kendini gösterir. Hafif form genellikle farkedilmeden geçirilirken ağır formun klinik seyri oldukça dramatiktir. Hızlı bir biçimde kümesteki tüm hayvanlara yayılır. Pekçok organ tutulumu ile seyreden hastalığın mortalitesi genellikle ilk 48 saat içerisinde % 100 e ulaşır.
2. Hangi Viruslar Patojenitesi Yüksek hastalığa sebep olur ?
Influenza A ( Grip ) virusunun 16 tane H 9 tane de N alt tipi vardır. Sadece H5 ve H7 alt tiplerinin yüksek patojeniteye sahip hastalığa neden olduğu bilinmektedir. Fakat H5 ve H7 alt tiplerinin hepsi yüksek patojeniteye sahip değildir ve kümeslerde ciddi hastalık salgınlarına neden olmazlar.
Bugün anlaşılabildiği kadarı ile H5 ve H7 viruslarının düşük patojeniteye sahip tipleri kümes hayvanlarına bulaştıktan sonra , kümes içerisinda dolaşımı sonrası birkaç ay içerisinde mutasyona uğrayabiliyor, ve yüksek patojeniteye sahip forma dönüşüyor. İşte bu nedenle de bir kümeste H5 veya H7 virusunun bulunması , hastalığa dair ilk belirtiler çok hafif de olsa , oraya ilgi gösterilmesine sebep olmalıdır.
3. Hastalığı göçmen kuşlar mı yaymaktadır?
Göçmen kuşların bulaşıcılığı ve patojenitesi yüksek kuş gribinin yayılmasındaki rolü tam olarak anlaşılmamıştır. Vahşi su kuşları tüm Influenza A tipi virusların rezarvuarı olduğu kabul edilmektedir. Büyük bir ihtimalle bu kuşlar yüzyıllarca bu virusu zararsız bir biçimde taşıdılar. Su kuşlarının H5 ve H7 alttipindeki düşük patojeniteye sahip virusları taşıdıkları bilinmektedir. Pekçok dikkate değer kanıt göstermektedir ki bu göçmen kuşlar düşük patojeniteli H5 ve H7 viruslarını kümes hayvanlarına taşıyor, kümeslerde viruslar zaman içerisinde yüksek patojeniteli şekle dönüşerek ağır hastalık tablolarına neden oluyor.
Geçmişte çok nadir de olsa , kümes salgınlarının bulunduğu bölgeler doğrultusunda uçan az da olsa göçmen kuşlarda virusun yüksek patojeniteye sahip formunun ölümlere sebep olduğu saptanmıştı. Bu bulgu, uzun zaman boyunca, su kuşlarının hastalığın taşınmasında rolünün olmadığını düşündürdü. Halbuki artık, son olaylarla göçmen kuşların H5N1 virusunun yüksek patojeniteye sahip formunu direkt olarak bulaştırdığını düşündürmektedir. Yeni alanlarda ilave salgınların olacağı düşünülmektedir.
4. Hastalığın görüldüğü ülkeler hangileridir ?
2003 Aralık- 2004 Şubat arası H5N1’in sebep olduğu hastalık 8 Asya ülkesinde saptandı; Kore Cumhuriyeti, Vietnam, Japonya, tayland, Kamboçya, Lao People’s Demokratik Cumhuriyeti, Endonezya, ve Çin ( liste WHPO’nun bir raporundan alınmıştır). Bu ülkelerin hiçbirinin geçmişinde yüksek patojeniteye sahip kuş gribi salgını yaşanmamış.
2004 Ağustos başlarında Malezya ilk H5N1 kümes salgınını yaşayarak hastalığın görüldüğü dokuzuncu Asya ülkesi olmuştur. Rusya ,Temmuz 2005 sonlarında ilk H5N1 kümes salgınını rapor etmiş, bunu aynı yıl Ağustosta Kazakistan takip etmiştir. Patojen H5N1 e bağlı vahşi kuş ölümleri her iki ülkede rapor edilmiştir. Neredeyse eş zamanlı olarak Mongolia’da da ölü göçmen kuşlarda yüksek patojeniteye sahip H5N1 virusu tespit edilmiştir. 2005 Ekiminde ise hastalık Türkiye ve Romanya’da kümes hayvanlarında görülmüştür. Diğer bölgelerdeki evcil kuşlarda tespi edilen salgınlar inceleme altına alınmaktadır.
Japonya, Kore Cumhuriyeti ve Malezya kümes hayvanlarında görülen hastalıkları kontrol altına aldıklarını bildirmişler ve bugün hastalıktan arınmış kabul edilmektedirler. Diğer etkilenen bölgelerde salgınlar, ciddiyeti farklı hastalık tabloları ile seyretmektedir.
5. İnsan enfeksiyon vakaları nerelerde görüldü ?
Son salgında laboratuar tetkikleri ile de tespit edilen insan vakaları Kamboçya, Endonezya, Tayland ve Vietnam’da görülmüştür.
6. Hastalık İnsanlara nasıl bulaşmaktadır ?
Hastalığın insana bulaşmasında yolu, enfekte kümes hayvanları, onların dışkısının bulaştığı yüzey veya ojeler ile direkt temastır. Bugüne dek , insan vakalarının çoğu kümes hayvanları ile insanların yakın temasta olduğu köy yerleşimlerinde görülmüştür. Hastalıklı hayvanlar dışkıları ile çok büyük miktarlarda virusu ortama yaydıkları için, bu tip yerleşim yerlerinde çevre ciddi kontaminasyona uğramış olması sebebi ile hastalık açısından risklidir. Hatta, Asya’da pekçok aile bireyinin gerek gelir ve gerekse beslenme açısından kümes hayvanlarına ihtiyaç duyduğu düşünülürse, hastalığın görülmesi halinde pekçok aile kümes hayvanlarında hastalığın görülmesi halinde hayvanları kesip yemektedirler, ve bu alışkanlığın değiştirilmesi prtikte çok zor görülmektedir. Patojen mikroorganizma ile temas işte bu aşamada hayvanların kesilmesi, tüylerinin yolunması veya pişirmeye hazırlama sürecinde olmaktadır.
7. Virus hayvandan insana kolayca bulaşır mı ?
Hayır.Her ne kadar son salgında 100 den fazla insan vakası görüldü ise de etkilenen çok sayıda hayvanlarla mukayese edildiğinde insan temasının çok olmasına karşın insanlarda hastalık tablosun un göreceli olarak daha seyrek tespit edildiği söylenebilir. |
